So sánh hệ thống tòa án tư pháp Pháp, Đức?

Hỏi: So sánh hệ thống tòa án tư pháp Pháp, Đức?

Đáp:

– Là một trong hai dòng họ pháp luật lớn nhất thế giới, Civil Law là dòng họ pháp luật bao gồm rất nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Trong đó, khi nhắc đến dòng họ pháp luật này không thể không kể đến hệ thống pháp luật của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa liên bang Đức. Một trong những bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật chính là hệ thống tòa án tư pháp. Tìm hiểu về hệ thống pháp luật nói chung và hệ thống tòa án tư pháp của hai quốc gia này, ta thấy được những điểm tương đồng và khác biệt đáng chú ý.

–Những điểm tương đồng

– Hệ thống được phân cấp xét xử theo 3 cấp tòa: Đều xét xử theo mô hình từ thấp đến cao: sơ thẩm, phúc thẩm và cấp xét xử có thẩm quyền cao nhất trong hệ thống.

– Đều xét xử các vụ việc có quan hệ giữa tư nhân với tư nhân. Phương pháp điều chỉnh chung của tư pháp là phương pháp tự do, thỏa thuận ý chí và bình đẳng giữa các bên tham gia quan hệ pháp luật.

– Không coi tiền lệ pháp là hình thức pháp luật thông dụng và phổ biến như pháp luật thành văn (đều thống nhất lập pháp là hoạt động của nghị viện, tòa án chỉ là nơi áp dụng pháp luật và án lệ chỉ là hình thức khắc phục khuyết điểm của pháp luật thành văn).

– Tòa án tư pháp cấp cao nhất chỉ xem xét về việc tuân thủ tố tụng và áp dụng pháp luật: Pháp và Đức đều có quy định về thẩm quyền của cấp xét xử cao nhất, xem xét về thủ tục tố tụng và quá trình áp dụng pháp luật. Nếu có sai sót sẽ hủy án và chuyển hồ sơ cho tòa phúc thẩm cùng cấp tòa đã xét xử trước đó để xét xử lại.

* Nguyên nhân dẫn đến sự giống nhau là do: Hai hệ thống tòa án cùng thuộc dòng họ pháp luật Civil Law một dòng pháp luật lớn có ảnh hưởng trên thế giới. Pháp luật Đức và Pháp đều thừa nhận quan điểm giữa luật công và luật tư không thể đặt trên cùng một bàn cân. Chính vì vậy, hệ thống Tòa án tư pháp ra đời với các chế định tư pháp để xét xử các sự việc liên quan.

Những điểm khác nhau

– Ở Pháp: Được chia thành 5 loại tòa án chuyên ngành:

+ Tòa án dân sự thông thường gồm các cấp xét xử:

• Tòa sơ thẩm thẩm quyền hẹp có thẩm quyền xét xử các vụ dân sự nhỏ và giải quyết các vụ tranh chấp dưới 10.000 euros, sơ thẩm và trung thẩm có giá trị từ 4.00 euros trở xuống.
• Tòa sơ thẩm thẩm quyền rộng là cấp xét xử cơ bản của hệ thống tòa án Pháp, xét xử theo nguyên tắc tập thể và giải quyết các vụ án dân sự có giá trị tranh chấp trên 10.000 euros. Quyết định của tòa án này có thể bị kháng nghị, kháng cáo lên tòa phúc thẩm.
• Tòa phúc thẩm có nhiệm vụ xét xử phúc thẩm các vụ án do tòa án cấp dưới xét xử bị kháng nghị, kháng cáo và xét xử các bản án phức tạp.

+ Tòa án dân sự đặc biệt: Tòa thương mại, tòa lao động, tòa xét xử hợp đồng nông nghiệp.

+ Tòa hình sự thông thường: Được tổ chức phù hợp với việc phân loại tội phạm trong Bộ luật Hình sự Pháp. Bao gồm: Tòa vi cảnh xét xử các tội vi cảnh, Tòa tiểu hình xét xử thường tội, Tòa tiểu hình phúc thẩm xét xử phúc thẩm các vụ án bị kháng nghị, kháng cáo của 2 loại tòa án nói trên, Tòa đại hình xét xử các loại địa hình.

+ Tòa hình sự đặc biệt: Tòa án dành cho các vị thành niên, tòa án quân sự, tòa án an ninh quốc gia.

+ Tòa phá án: là tòa tư pháp tối cao của nước Cộng hòa Pháp, đặc biệt là tham vấn cho Chính phủ mà ở Đức không có.

– Ở Đức: Bao gồm các loại tòa án sau đây:

+ Tòa án tư pháp có thẩm quyền thấp nhất (AG): Giải quyết các vụ khiếu kiện nhỏ, các vi phạm hình sự nhỏ, các bản án của AG có thể bị kháng nghị, kháng cáo lên tòa LG.

+ Tòa án cao hơn AG là tòa LG: Xét xử sơ thẩm phần lớn các vụ án hình sự và tranh chấp dân sự ở Đức. Đồng thời, xét xử phúc thẩm các bản án do AG đã xét xử nhưng bị kháng nghị, kháng cáo.

+ Tòa án cấp cao hơn LG là tòa án phúc thẩm (OLG): chỉ chuyên xét xử phúc thẩm các bản án của các tòa LG bị kháng nghị, kháng cáo.

+ Tòa án tư pháp cấp cao nhất có thẩm quyền chung là tòa án liên bang (BGH): Chỉ xem xét các vấn đề pháp luật nghĩa là chỉ xem xét các thủ tục mà tòa án đã xét xử có đúng như quy định của pháp luật hay không.

* Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau

– Thứ nhất, về lịch sử, Đức từng bị chia cách lâu dài và chỉ thống nhất trong thời gian ngắn. Sau khi thống nhất lại dùng Hiến pháp của Tây Đức là hiến pháp quốc gia năm 1990 nên trong hệ thống pháp Iuật của quốc gia này đã tồn tại những điểm khác biệt. Còn ở Pháp qua các thời kỳ đều thống nhất sử dụng một bản Hiến pháp năm 1958.

– Thứ hai, về hình thức chính thể, Đức là nuớc cộng hòa đại nghị còn Pháp là nước cộng hòa lưỡng tính.

– Thứ ba, về hình thức cấu trúc nhà nước, Pháp là một nước đơn nhất trong khi Đức là một nhà nước liên bang nên các tổ chức của Đức chia theo bang chủ không chia theo từng ngành luật như Pháp.

– Thứ tư, dựa vào điều kiện kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia mà việc xây dựng pháp Iuật khác nhau dẫn đến hệ thống tòa án tư pháp có những điểm khác nhau.

Như vậy, chúng ta có thể nhận thấy rằng hệ thống tòa án tư pháp của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa Liên bang Đức có những điểm tương đồng và những điểm khác biệt, điều đó làm cho chúng có sự gặp gỡ nhau nhưng cũng mang trong mình những nét đặc trưng riêng, làm nên bản sắc riêng. Từ đó, trong sự vận động tất yếu của mình, chúng có học hỏi, hội tụ với nhau, mỗi hệ thống tòa án tư pháp sẽ phát huy được những thế mạnh, khắc phục những hạn chế của mình để trở thành cơ sở cho một hệ thống tòa án toàn thế giới phát triển, tiến bộ và đáp ứng được nhu cầu của toàn bộ nhân loại.