Phân tích quy định về bảo vệ hiến pháp theo Hiến pháp năm 2013?

Hỏi: Phân tích quy định về bảo vệ hiến pháp theo Hiến pháp năm 2013?

Đáp:

* Quy định về bảo vệ hiến pháp theo Hiến pháp năm 2013

Bảo vệ Hiến pháp là tổng hợp các hoạt động được tiến hành bởi các cơ quan, cá nhân mà Hiến pháp quy định nhiệm vụ và quyền hạn nhằm bảo đảm sự tôn trọng và thi hành Hiến pháp, ngăn ngừa và xử lý mọi hành vi vi phạm Hiến pháp. Nội dung cụ thể gồm:

– Giám sát tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật và điều ước quốc tế mà quốc gia ký kết hoặc gia nhập. Trên cơ sở hoạt động này, cơ quan có thẩm quyền bảo vệ Hiến pháp sẽ loại trừ, vô hiệu hóa các văn bản quy phạm pháp luật không phù hợp, trái với Hiến pháp hoặc đề nghị cơ quan nhất định phải ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo đúng thẩm quyền hiến định.

– Giải thích Hiến pháp: Hiến pháp chứa đựng những nguyên tắc và khung pháp lý rất rộng, trừu tượng, ổn định trong thời gian dài, cần phải được giải thích chính thức của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

– Giải quyết khiếu kiện vi hiến (trong đó có cả khiếu kiện liên quan đến hành vi vi phạm quyền và tự do hiến định của công dân): Vi phạm Hiến pháp là những hành vi của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trái với quy định và tinh thần của Hiến pháp, vi phạm hiệu lực của Hiến pháp. Có các dạng vi hiến, như: ban hành các văn bản trái Hiến pháp hoặc tạo nguy cơ lạm quyền; vi phạm quyền và tự do của con người, của công dân; vi phạm do không thực hiện nghĩa vụ hiến định… Cơ quan bảo vệ Hiến pháp ra phán quyết về tính hợp hiến hay không hợp hiến của hành vi bị khiếu kiện, buộc cơ quan hoặc cá nhân có liên quan phải thực hiện hoặc không thực hiện một hành vi nào đó nhằm khôi phục lại trật tự hiến định, bảo đảm và bảo vệ quyền và tự do hiến định của công dân.

– Xem xét tính hợp hiến của các cuộc bầu cử và trưng cầu ý dân. Bầu cử và bỏ phiếu trưng cầu ý dân là hai hình thức dân chủ hiến định, vì vậy, hoạt động bảo vệ Hiến pháp cũng bao hàm việc giám sát tính hợp hiến của các cuộc bầu cử và trưng cầu ý dân.

            Bảo vệ hiến pháp được quy định tại Điều 119, Hiến pháp năm 2013 như sau: “”. Từ đó, ta có những nội dung cơ bản sau:

–  Khoản 1 quy định về tính chất tối cao của Hiến pháp, đảm bảo tính pháp lý cao nhất của Hiến pháp, mọi người phải tuân theo Hiến pháp. Bảo vệ Hiến pháp trước hết phải khẳng định vị thế của Hiến pháp.

– Khoản 2 quy định về các chủ thể bảo vệ Hiến pháp gồm Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp. Quy định này thể hiện trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp không phải riêng về một ai mà đó là trách nhiệm chung của mọi người.

– Khoản 3 quy định về cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định. Như vậy, Quốc hội sẽ ban hành văn bản quy định về việc bảo vệ Hiến pháp. Nhưng hiện tại đến bây giờ vẫn chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào để quy định về bảo vệ Hiến pháp. Hoạt động bảo vệ Hiến pháp nằm rải rác trong các văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, thẩm quyền của các cơ quan cơ quan nhà nước. Ví dụ: Cơ quan cấp trên có thẩm quyền sẽ bãi bỏ văn bản vi hiến của cơ quan nhà nước cấp dưới thì đó là cách bảo vệ hiến pháp.

Bảo vệ Hiến pháp, bảo đảm sự tôn trọng, nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và xử lý các hành vi vi phạm Hiến pháp là một nội dung quan trọng của xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta và có ý nghĩa chính trị pháp lý đặc biệt đối với chế độ chính trị của nước ta. Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta cần quan tâm hơn nữa để việc bảo vệ Hiến pháp ngày một hoàn thiện hơn.