Nêu khái niệm quyền cơ bản của công dân. Mối quan hệ giữa quyền cơ bản của công dân với quyền cụ thể của công dân.
Hỏi: Nêu khái niệm quyền cơ bản của công dân. Mối quan hệ giữa quyền cơ bản của công dân với quyền cụ thể của công dân.
Đáp:
* Khái niệm: Quyền cơ bản của công dân là những quyền dựa trên quyền con người được pháp luật quốc gia ghi nhận và bảo đảm cho công dân của mình được hưởng. Cơ sở được hưởng quyền cơ bản của công dân là quốc tịch. Quyền cơ bản của công dân có ý nghĩa quan trọng hàng đầu đối với công dân và nhà nước, là yếu tố xác định mức độ dân chủ, tiến bộ của nhà nước.
Quyền cơ bản của công dân bao gồm các quyền cơ bản cơ bản về chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, các quyền tự do dân chủ và tự do cá nhân.
Ví dụ: quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền bất khả xâm phạm về thân thể,…
* Mối quan hệ giữa quyền cơ bản của công dân và quyền cụ thể của công dân:
Quyền cơ bản của công dân và quyền cụ thể của công dân là hai khái niệm dùng để phân biệt quyền nào được ghi nhận trong Hiến pháp và quyền nào được ghi nhận trong các văn bản pháp luật thông thường.
Quyền cơ bản của công dân là những quyền được ghi nhận trong Hiến pháp. Quyền cụ thể của công dân là những quyền được ghi nhận trong các luật, văn bản pháp luật thông thường.
Quyền cơ bản của công dân là tiền để, là cơ sở để xây dựng, quy định các quyền cụ thể của công dân. Ví dụ: Hiến pháp 2013 quy định: “Công dân có quyền và nghĩa vụ học tập” đây là quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân và là cơ sở để xây dựng các quyền cụ thể của công dân về học tập như: Các hệ đào tạo Đại học, các cấp học,…
Ngược lại, các quyền cơ bản của công dân muốn thực hiện được phải thông qua các quyền cụ thể của công dân. Ví dụ: Hiến pháp 2013 quy định: “Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn” nhưng bao nhiêu tuổi thì được kết hôn, ly hôn phải như thế nào thì phải thông qua các quyền cụ thể. Vì vậy, quyền cụ thể của công dân có tác động trở lại đến quyền cơ bản của công dân, nó đảm bảo cho quyền cơ bản của công dân được thực hiện có hiệu quả và chính xác.
Như vậy, quyền cơ bản của công dân và quyền cụ thể của công dân có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau. Quyền cơ bản của công dân là cơ sở để xây dựng quyền cụ thể của công dân và ngược lại, quyền cụ thể của của công dân đảm bảo cho quyền cơ bản của công dân được thực hiện có hiệu quả.