Đặc điểm của thuế tiêu thụ đặc biệt có ảnh hưởng thế nào đến việc ban hành và thực thi Luật thuế tiêu thụ đặc biệt? Cho ví dụ minh họa.

Hỏi: Đặc điểm của thuế tiêu thụ đặc biệt có ảnh hưởng thế nào đến việc ban hành và thực thi Luật thuế tiêu thụ đặc biệt? Cho ví dụ minh họa.

Đáp:

Thứ nhất, là một loại thuế gián thu: được cấu thành trong giá bán, đánh vào hành vi tiêu dùng.

Thứ hai, thuế TTĐB có diện đánh thuế hẹp :

Thuế TTĐB chỉ tập trung điều tiết một số mặt hàng và dịch vụ nhât định, không được Nhà nước khuyến khích tiêu dùng – số mặt hàng được coi là cao cấp, xa xỉ, không thiết yếu, có hại cho con người hoặc môi trường…

Từ đặc điểm này ta thấy  Việc ban hành Danh mục hàng hóa và dịch vụ phải chịu thuế sẽ khác nhau tùy theo quan điểm nhà làm luật ở mỗi quốc gia. VD: Nhật Bản đánh thuế TTĐB vào mặt hàng điện với mục đích tạo nguồn thu phát triển tài nguyên năng lượng quốc gia trong khi đó Việt Nam không đánh thuế TTĐB vào mặt hàng này.

Danh mục hàng hóa và dịch vụ phải chịu thuế TTĐB của Nhà nước cũng khác nhau theo từng giai đoạn phát triển kinh tế, xã hội. VD: So với LTTĐB 1990, LTTĐB 1998 đã bỏ mặt hàng pháo và đưa thêm ba nhóm hàng hóa khác vào danh mục mặt hàng chịu thuế đó là điều hòa nhiệt độ, bài lá, vàng mã, hàng mã.

Thứ ba, thuế suất thuế TTĐB có thể là thuế suất cố định hoặc thuế suất tỉ lệ và thường cao hơn so với thuế suất của các loại thuế gián thu khác.

• Việc ban hành thuế suất tỉ lệ hay thuế suất cố định tùy thuộc vào quan điểm của các nhà làm luật ở mỗi nước. VD: ở Hoa Kỳ áp dụng thuế suất cố định như thuốc lá là 39 xen/bao; trong khi đó ở Việt Nam áp dụng biểu thuế suất tỉ lệ như thuốc lá sẽ áp dụng thuế suất là 75% ( từ ngày 1/1/2019)
• Mức thuế suất cao hơn so với thuế gián thu khác: Thuế GTGT, thuế xuất nhập khẩu… nhằm hướng dẫn tiêu dùng hợp lí, điều tiết thu nhập của những đối tượng sd hàng hóa, dv tăng nguồn thu cho nhà nước.

Thứ tư, thuế TTĐB thường chỉ được thu một lần ở khâu sản xuất hoặc nhập khẩu:

Cùng một mặt hàng chịu thuế TTĐB, khi luân chuyển qua khâu lưu thông sẽ không bị đánh thuế TTĐB.

• Đối với việc thực thi Thuế TTĐB: giúp Nhà nước quản lý đối với cơ sở sản xuất nhập khẩu hàng hóa dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Việc thu thuế tiêu thụ đặc biệt ở khâu sản xuất giúp cho Nhà nước nắm bắt được số lượng thực tế các cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt .Việc thu thuế tiêu thụ đặc biệt ở khâu nhập khẩu giúp Nhà nước quản lý được hoạt động nhập khẩu mặt hàng, dịch vụ được cọi là đặc biệt, đồng thời còn hạn chế được việc tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu từ nước ngoài, qua đó, khuyến khích việc tiêu dùng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ cùng loại sản xuất trong nước.

VD: Theo luật sửa đổi bổ sung luật thuế TTĐB 2003, thuốc lá đầu lọc sản xuất chủ yếu bằng nguyên liệu nhập khẩu chịu thuế suất 65% trong khi đó sản xuất chủ yếu bằng nguyên liệu sx trong nước chịu thuế suất 45%–> chính sách ưu đãi Nhà nước giúp nhà sx trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh.