So sánh thuế trực thu và thuế gián thu. Ý nghĩa pháp lý của việc phân loại thuế trực thu và thuế gián thu?
Hỏi: So sánh thuế trực thu và thuế gián thu. Ý nghĩa pháp lý của việc phân loại thuế trực thu và thuế gián thu?
Đáp:
Giống nhau:
+ đều là khoản thu mang tính chất bắt buộc mà tổ chức cá nhân phải nộp cho NN khi có đủ những điều kiện nhất định.
+ tạo nguồn thu cho NSNN
+chức năng điều tiết nền kinh tế
| Thuế trực thu | Thuế gián thu | |
| Khái niệm | là thuế đánh trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của người nộp thuế, người nộp thuế và người chịu thuế là một. | là thuế đánh thông qua giá cả hàng hóa dịch vụ, người nộp thuế không là người chịu thuế.
|
| Đối tượng | người chịu thuế và người nộp thuế là một | người chịu thuế và người nộp thuế khác nhau |
| Người nộp thuế, chịu thuế | Người nộp thuế và người chịu thuế là một; Đánh vào tài sản, thu nhập cá nhân nên do đó người nộp thuế tự kê khai, tự nộp, tự chịu thuế để tiện trong việc nộp, kê khai | Người nộp thuế không là người chịu thuế; Tiền thuế cấu thành trong giá cả hàng hóa nên người mua hàng là người phải nộp thuế |
| Mức độ tác động vào nền kinh tế | Ít tác động vào giá cả thị trường (vì thường đánh vào kết quả kinh doanh, kết quả thu nhập sau một kỳ kinh doanh) | Ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả thị trường (vì thuế được cộng vào giá bán hàng hóa, dịch vụ)
|
| Mức độ quản lý | Khó thu; dễ trốn thuế nhất là đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, việc thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt; nhà nước không kiểm soát được thu nhập thực tế của người nộp thuế. | Dễ thu thuế vì được cấu thành giá bán hàng hóa, dịch vụ; người tiêu dùng nếu trình độ dân trí chưa cao thì không thấy được. Vì vậy hầu hết các nước nghèo, chậm phát triển thường coi thuế gián thu là nguồn thu chủ yếu; Trong lúc các nước phát triển lại lấy thuế trực thu là nguồn thu chính của ngân sách.
|
| Ưu điểm | Đảm bảo sự công bằng trong việc điều tiết thu nhập thặng dư của người nộp thuế (công bằng nhìn theo chiều dọc, nếu thu nhập cao thì nộp nhiều thuế) | Không tạo ra phản ứng về thuế của người nộp thuế; quản lý thuế, thu thuế đơn giản, số thu ổn định |
| Nhược điểm | Gây ra sự phản ứng về thuế của người nộp thuế; quản lý, thu thuế phức tạp, số thu không ổn định-> dễ tạo ra hiện tượng trốn thuế, gian lận thuế. | Không đảm bảo tính công bằng trong phân phối thu nhập xã hội (hành xử của nhà nước với những chủ thể có thu nhập khác nhau là giống nhau). -> dễ tạo ra sự phân biệt giữa các đối tượng. |
| Ví dụ | Thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp | Thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng |
- Xác định thuế trực thu và thuế gián thu có ý nghĩa pháp lý quan trọng. mỗi một loại thuế đều có được những ưu và nhược điểm của mình, ưu điểm của thuế này khắc phục được nhược điểm của loại thuế kia. nếu chỉ quy định một loại thuế thì nhược điểm của loại thuế đó sẽ bộc lộ một cách rõ nét, không đạt hiệu quả trong quản lý thuế. Quy định cả hai cách là để cân bằng trong quy định của pháp luật, có lợi cho cả nhà nước và người nộp thuế.
- Cách thức nhà nước điều tiết khác nhau: nội dung tính thuế, cách thức quản lý
- Nhà nước dàn trải các hoạt động thu thuế của nhà nước để không tạo ra phản ứng gay gắt từ các chủ thể nộp thuế.
- Nhà nước đạt được các mục tiêu mà nhà nước đã định hướng.