So sánh hệ thống tòa án hành chính của Pháp, Đức?
Hỏi: So sánh hệ thống tòa án hành chính của Pháp, Đức?
Đáp:
– Là một trong hai dòng họ pháp luật lớn nhất thế giới, Civil Law là dòng họ pháp luật bao gồm rất nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Trong đó, khi nhắc đến dòng họ pháp luật này không thể không kể đến hệ thống pháp luật của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa liên bang Đức. Một trong những bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật chính là hệ thống tòa án hành chính. Tìm hiểu về hệ thống pháp luật nói chung và hệ thống tòa án hành chính của hai quốc gia này, ta thấy được những điểm tương đồng và khác biệt đáng chú ý.
Những điểm tương đồng
– Hoạt động đều nhằm mục đích bảo đảm pháp luật được thực hiện trên thực tế va có vai trò răn đe, giáo dục mọi người trong xã hội thực hiện pháp luật.
– Cơ quan tối cao trong hệ thống tòa án hành chính không làm nhiệm vụ xét xử mà chuyên làm cho tòa án cấp dưới xét xử lại.
* Nguyên nhân dẫn đến sự giống nhau là do: Hai hệ thống tòa án cùng thuộc dòng họ pháp luật Civil Law một dòng pháp luật lớn có ảnh hưởng trên thế giới. Ngoài ra, do cùng có nguồn gốc lịch sử ảnh hưởng sâu sắc của luật La Mã và đây là hai nước láng giềng nên có sự học hỏi lẫn nhau, tiếp thu những điểm tiến bộ trong hệ thống pháp luật nói chung và hệ thống tòa hánh chính nói riêng.
Những điểm khác nhau
| PHÁP | ĐỨC | |
| Cơ cấu tổ chức theo chiều dọc | Chia tòa hành chính thành tòa hành chính thẩm quyền chung và tòa thẩm quyền chuyên biệt:
+ Tòa án hành chính có thẩm quyền chung gồm có tòa hành chính cấp sơ thẩm, tòa hành chính cấp phúc thẩm, tham chính viện (tòa hành chính tối cao). Tham chính viện là tòa án hành chính tối cao Pháp, là cơ quan duy nhất có quyền giải quyết kháng nghị giám đốc thẩm với các quyết định xét xử chung thẩm của mọi tòa án hành chính, ngoài ra còn là cơ quan tham mưu cho chính phủ Pháp. + Tòa hành chính có thẩm quyền chuyên biệt: tòa kiểm toán; tòa kỷ luật, ngân sách và tài chính; ủy ban quốc gia về giải quyết tranh chấp về dịch vụ y tế và xã hội; ủy ban trung ương về giải quyết khiếu kiện của người tị nạn. |
– Chia thành 3 cấp:
+ Sơ thẩm + Phúc thẩm + Giám đốc thẩm, tái thẩm – Cách chia này cũng khá giống với tòa hành chính Pháp. – Tòa án hành chính Đức được xây dựng theo hệ thống độc lập với tòa án tư pháp và các Tòa án Liên bang khác. Tòa án hành chính Liên bang là tòa án kháng cáo cấp thượng thẩm, xem xét giải quyết. |
| Phân chia thẩm quyền | Dựa vào mức độ quyền lực của Tòa án đó với mức độ tính chất nghiêm trọng. | Dựa vào tính chất đặc thù của từng vụ án (vụ việc đó thuộc thẩm quyền bang hay liên bang, thuộc lĩnh vực công hay tư). |
| Thẩm quyền xét xử | Tòa hành chính chỉ xét xử các tranh chấp giữa cá nhân và các cơ quan hành chính cũng như các phát sinh giữa các cơ quan hành chính. | Tòa án hành chính giải quyết các khiếu nại thuộc thẩm quyền của cơ quan tài phán hành chính, bao gồm những tranh chấp về luật công mà không có đặc điểm liên quan đến hiến pháp (do tòa hiến pháp) và không được đạo luật liên bang giao cho tòa án khác. |
| Trong xét xử | Có thể xem xét đến việc bồi thường thiệt hại
|
Chỉ xem xét tính hợp pháp của các quyết định hành vi còn trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tòa án dân sự giải quyết. Đối với các vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại do hành chính gây ra giao cho tòa án thường giải quyết. |
| Cơ quan hành chính tài phán | Thuộc tham chính viện có thêm chức năng tư vẫn pháp lý cho chính phủ. | Thuộc tòa án hành chính liên bang Đức, không có chức năng tư vẫn pháp lí. |
| Tòa án hành chính tối cao | Tham chính viện là Tòa án hành chính tối cao của Pháp. Thành viên được chia thành 3 loại: Thẩm phán tập sự, tham vấn và cao cấp.
Tham chính viện được chia thành 6 ban trong đó 5 ban có chức năng hành chính (nội vụ, tài chính, công chính, xã hội, nghiên cứu), còn 1 ban có chức năng tài phán. |
Gồm các ban (là các thượng nghị sĩ) cùng với 5 vị thẩm phán chuyên nghiệp (1 thẩm phán chủ tọa chính, 4 thẩm phán hỗ trợ).
Số lượng các thượng nghị sĩ không cố định mà phụ thuộc vào khối lượng công việc của Tòa án. |
* Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau
– Thứ nhất, về lịch sử, Đức từng bị chia cách lâu dài và chỉ thống nhất trong thời gian ngắn. Sau khi thống nhất lại dùng Hiến pháp của Tây Đức là hiến pháp quốc gia năm 1990 nên trong hệ thống pháp Iuật của quốc gia này đã tồn tại những điểm khác biệt. Còn ở Pháp qua các thời kỳ đều thống nhất sử dụng một bản Hiến pháp năm 1958.
– Thứ hai, về hình thức chính thể, Đức là nước cộng hòa đại nghị còn Pháp là nước cộng hòa lưỡng tính.
– Thứ ba, về hình thức cấu trúc nhà nước, Pháp là một nước đơn nhất trong khi Đức là một nhà nước liên bang nên các tổ chức của Đức chia theo bang chủ không chia theo từng ngành luật như Pháp.
– Thứ tư, dựa vào điều kiện kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia mà việc xây dựng pháp Iuật khác nhau dẫn đến hệ thống tòa án tư pháp có những điểm khác nhau.
Như vậy, chúng ta có thể nhận thấy rằng hệ thống tòa án hành chính của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa Liên bang Đức có những điểm tương đồng và những điểm khác biệt, điều đó làm cho chúng có sự gặp gỡ nhau nhưng cũng mang trong mình những nét đặc trưng riêng, làm nên bản sắc riêng. Từ đó, trong sự vận động tất yếu của mình, chúng có học hỏi, hội tụ với nhau, mỗi hệ thống tòa án hành chính sẽ phát huy được những thế mạnh, khắc phục những hạn chế của mình để trở thành cơ sở cho một hệ thống tòa án toàn thế giới phát triển, tiến bộ và đáp ứng được nhu cầu của toàn bộ nhân loại.