So sánh hệ thống tòa án hiến pháp của Pháp, Đức?
Hỏi: So sánh hệ thống tòa án hiến pháp của Pháp, Đức?
Đáp:
– Là một trong hai dòng họ pháp luật lớn nhất thế giới, Civil Law là dòng họ pháp luật bao gồm rất nhiều hệ thống pháp luật khác nhau. Trong đó, khi nhắc đến dòng họ pháp luật này không thể không kể đến hệ thống pháp luật của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa liên bang Đức. Một trong những bộ phận quan trọng của hệ thống pháp luật chính là hệ thống tòa án hiến pháp. Tìm hiểu về hệ thống pháp luật nói chung và hệ thống tòa án hiến pháp của hai quốc gia này, ta thấy được những điểm tương đồng và khác biệt đáng chú ý.
Những điểm tương đồng
– Các thành viên trong tòa án hiến pháp được hình thành bằng con đường bổ nhiệm.
– Đồng thời, không ai được phép giữa chức vụ này quá một nhiệm kỳ hay không được bầu lại khi hết nhiệm kỳ.
* Nguyên nhân dẫn đến sự giống nhau là do: Hai hệ thống tòa án cùng thuộc dòng họ pháp luật Civil Law một dòng pháp luật lớn có ảnh hưởng trên thế giới. Luôn hướng đến mục tiêu nhằm đảm bảo pháp luật thực hiện trên thực tế. Ngoài ra, do cùng có nguồn gốc lịch sử ảnh hưởng sâu sắc của luật La Mã và đây là hai nước láng giềng nên có sự học hỏi lẫn nhau, tiếp thu những điểm tiến bộ trong hệ thống pháp luật nói chung và hệ thống tòa hánh chính nói riêng.
Những điểm khác nhau
| PHÁP | ĐỨC | |
| Tên gọi | Hội đồng bảo hiến | Tòa án Hiến pháp |
| Cơ cấu | 9 thành viên do Tổng thống, Chủ tịch Thượng viện, Chủ tịch Hạ viện bổ nhiệm. Ngoài ra các cựu Tổng thống (nếu không từ chối) đều là thành viên. | 16 thẩm phán do các Nghị viện liên bang bổ nhiệm được chia thành 6 hội đồng xét xử, mỗi hội đồng 3 thẩm phán chịu trách nhiệm giải quyết phần lớn các khiếu kiện. |
| Nhiệm kỳ | 9 năm | 12 năm |
| Chức năng | Kiểm soát tính hợp hiến của luật. Đối với các văn bản đã có hiệu lựa, hội đồng chỉ xem xét lại khi có yêu cầu của Tổng thống, Thủ tướng, Chủ tịch Thượng viện, Chủ tịch Hạ viện, 60 Thượng nghị sĩ, 60 Hạ nghị sĩ. | Xem xét tính hợp hiến của các đạo luật, xét sử sơ thẩm và chung thẩm các vụ kháng cáo, kháng nghị liên quan đến tính hợp hiến của các đạo luật, xung đột về thẩm quyền giữa các bang và giữa các bang với liên bang. |
| Thẩm quyền | Hẹp hơn | Rộng hơn |
* Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau
– Thứ nhất, về lịch sử, Đức từng bị chia cách lâu dài và chỉ thống nhất trong thời gian ngắn. Sau khi thống nhất lại dùng Hiến pháp của Tây Đức là hiến pháp quốc gia năm 1990 nên trong hệ thống pháp Iuật của quốc gia này đã tồn tại những điểm khác biệt. Còn ở Pháp qua các thời kỳ đều thống nhất sử dụng một bản Hiến pháp năm 1958.
– Thứ hai, về hình thức chính thể, Đức là nước cộng hòa đại nghị còn Pháp là nước cộng hòa lưỡng tính.
– Thứ ba, về hình thức cấu trúc nhà nước, Pháp là một nước đơn nhất trong khi Đức là một nhà nước liên bang nên các tổ chức của Đức chia theo bang chủ không chia theo từng ngành luật như Pháp.
– Thứ tư, dựa vào điều kiện kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia mà việc xây dựng pháp Iuật khác nhau dẫn đểu hệ thống tòa án tư pháp có những điểm khác nhau.
Như vậy, chúng ta có thể nhận thấy rằng hệ thống tòa án hiến pháp của Cộng hòa Pháp và Cộng hòa Liên bang Đức có những điểm tương đồng và những điểm khác biệt, điều đó làm cho chúng có sự gặp gỡ nhau nhưng cũng mang trong mình những nét đặc trưng riêng, làm nên bản sắc riêng. Từ đó, trong sự vận động tất yếu của mình, chúng có học hỏi, hội tụ với nhau, mỗi hệ thống tòa án hiến pháp sẽ phát huy được những thế mạnh, khắc phục những hạn chế của mình để trở thành cơ sở cho một hệ thống tòa án toàn thế giới phát triển, tiến bộ và đáp ứng được nhu cầu của toàn bộ nhân loại.