Phân tích chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân theo Hiến pháp năm 2013?
Hỏi: Phân tích chức năng, nhiệm vụ của Tòa án nhân dân theo Hiến pháp năm 2013?
Đáp:
* Khái quát chung: Tòa án nhân dân là một trong bốn hệ thống cơ quan cấu thành bộ máy nhà nước, là trung tâm trong hệ thống các cơ quan tư pháp ở Việt Nam. Trong hoạt động xét xử, Tòa án độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Với tư cách là cơ quan tài phán, TAND thực hiện một trong ba loại quyền lực nhà nước: quyền tư pháp.
* Chức năng
– Khoản 1 Điều 2 Luật tổ chức Tòa án. Hiến pháp 2013 xác định rõ TAND là cơ quan thực hiện quyền tư pháp. Đây là điểm mới so với Hiến pháp 1992. Bổ sung nội dung này nhằm thể chế hóa quan điểm về phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực nhà nước. Như vấy, trong bộ máy nhà nước, TAND là cơ quan duy nhất có chức năng xét xử.
– Xét xử là hoạt động xem xét, đánh giá bản chất pháp lý của vụ việc để từ đó, TAND nhân danh Nhà nước đưa ra phán quyết về tính hợp pháp của vụ việc. Bản chất của xét xử là việc giải quyết tranh chấp trong quá trình thực hiện pháp luật. Hoạt động xét xử có một số dấu hiệu đặc trưng sau đây:
+ Thứ nhất, phạm vi giải quyết vụ việc mà Tòa án giải quyết đa dạng nhất. Khoản 2 Điều 2 Luật tổ chức Tòa án.
+ Thứ hai, Tòa án xét xử theo trình tự, thủ tục (thủ tục tố tụng) phức tạp, chặt chẽ và thận trọng; gồm ba loại hình: Tố tụng hình sự, tố tụng dân sự và tố tụng hành chính.
+ Thứ ba, tính độc lập cao trong hoạt động nghề nghiệp những người tham gia xét xử. (Điều 9).
+ Thứ tư, tính hiệu lực tuyệt đối trong các phán quyết của Tòa án. Trong việc giải quyết các tranh chấp pháp luật có sự tham gia của nhiều cơ quan nhà nước khác nhau. Tòa án là cơ quan có thẩm quyền ra phán quyết có hiệu lực chung thẩm.
+ Hoạt động xét xử của Tòa án có vai trò đặc biệt quan trọng trong Nhà nước pháp quyền. Tòa án là cơ quan thay mặt Nhà nước giải quyết tranh chấp pháp luật, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đảm bảo cho pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất. Tòa án là phương tiện hữu hiệu nhất để các chủ thể pháp luật bảo vệ những quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Bằng hoạt động của mình (Khoản 1 Điều 2). Vì vậy, Tòa án là biểu tượng của công lý, của lẽ phải, của việc tuân thủ pháp luật trong Nhà nước pháp quyền.
* Nhiệm vụ
Trong tổ chức bộ máy nhà nước, mỗi hệ thuống các cơ quan nhà nước đều có chức năng, nhiệm vụ nhất định. Trong những nhiệm vụ của TAND có những nhiệm vụ chung, cơ bản lâu dài của toàn ngành tòa án, có những nhiệm vụ cụ thể của từng cơ cấu tòa án. Về nhiệm vụ chung của TAND, được quy định trong Khoản 3 Điều 102 Hiến pháp 2013.
Điểm mới trong nhiệm vụ của TAND theo Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức TAND là tòa án bảo vẹ công lí, bảo vệ quyền con người. Trong điều kiện hội nhập quốc tế toàn diện như hiện nay, khi mà mà Việt Nam đã tham gia và đã là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế, phê chuẩn, tham gia một số công ước quốc tế và quyền con người thì tòa án không những bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Việt Nam mà còn bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân nước ngoài, người không quốc tịch ở Việt Nam. Bằng hoạt động xét xử của mình, TAND bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất và pháp chế xã hội chủ nghĩa được tôn trọng. Mọi hành vi xâm phạm đến quyền làm chủ của nhân dân, đến tài sản của Nhà nước, của tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân đều phải được xử lí nghiêm minh, kịp thời. Việt xét xử của TAND phái đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để lọt tội phạm và làm oan người vô tội.
Thông qua việc xét xử nghiêm minh các hành vi phạm tội, TAND không những trừng phạt người phạm tội mà còn răn đe, giáo dục mọi người tôn trọng và thực hiện nghiêm chỉnh quy định của pháp luật. Để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục, TAND thực hiện đầy đủ và nghiêm túc các thủ tục tố tụng khi tiến hành giải quyết các vụ án. Đối với vụ án được đưa ra xét xử công khai, TAND cần chú trọng đến hình thức và nội dung của phiên tòa, tăng cường xét xử lưu động ở nơi xảy ra vụ án để tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Mọi tội phạm, mọi tranh chấp pháp lí phải được TAND xét xử đúng pháp luật. Các thẩm phán và hội thẩm TAND phải thực sự chí công vô tư trong quá trình xét xử. Các bản án, quyết định của tòa án phải bảo đảm nguyên tắc: “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật”.