Phân tích quy trình lập hiến theo quy định của Hiến pháp năm 2013?
Hỏi: Phân tích quy trình lập hiến theo quy định của Hiến pháp năm 2013?
Đáp:
* Khái niệm lập hiến: Lập hiến là định ra hiến pháp. Quyền lập hiến là quyền làm hiến pháp (biểu quyết tán thành để thông qua theo trình tự lập hiến) và sửa đổi, bổ sung hiến pháp hoặc làm hiến pháp mới.
* Quy trình lập hiến theo quy định của Hiến pháp năm 2013
Quy trình lập hiến hiểu một cách đơn giản đó là trình tự, thủ tục mà các chủ thể có quyền lập hiến phải tuân theo trong quá trình ban hành hoặc sửa đổi hiến pháp.
Ban hành Hiến pháp hay sửa đổi Hiến pháp là một công việc rất cẩn trọng, phải phân biệt rõ ràng các vấn đề thuộc nội dung Hiến pháp và các vấn đề thuộc nội dung lập pháp thông thường. Sự khó khăn của quy trình nhằm hạn chế sự tuỳ tiện của việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp, tạo điều kiện để nhân dân bày tỏ ý chí của mình trong Hiến pháp – đạo luật thiết lập nền tảng cho một quốc gia.
Quy trình lập hiến được quy định tại Điều 120, Hiến pháp 2013 như sau:
Quy trình lập hiến gồm có các giai đoạn sau:
– Giai đoạn thứ nhất: Là giai đoạn đưa ra sáng kiến, kiến nghị, tức là giai đoạn xác lập sự cần thiết xây dựng hoặc sửa đổi Hiến pháp (Khoản 1). Chủ thể lập hiến: Nếu Hiến pháp được quan niệm là một văn bản của Nhà nước, một hình thức để nhà nước tổ chức bộ máy nhà nước của mình, củng cố sức mạnh của Nhà nước, xác định các mục tiêu của nhà nước thì Hiến pháp do Nhà nước ban hành. Cơ quan nhà nước được trao quyền ban hành, như ở nhà nước ta, được giao cho “cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất”, có quyền ban hành Hiến pháp là Quốc hội và Quốc hội có nhiệm vụ và quyền hạn là “làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp”.
– Giai đoạn thứ hai: Là giai đoạn soạn thảo bản dự thảo Hiến pháp (Khoản 2, 3). Kinh nghiệm thực tiễn của các nước chỉ ra rằng, Ủy ban sửa đổi Hiến pháp ngoài các ĐBQH còn có các chuyên gia giỏi của đất nước trên các lĩnh vực nhất là các chuyên gia pháp lý sẽ góp phần tích cực vào việc phát triển và hiện đại hóa Hiến pháp. Ủy ban dự thảo Hiến pháp soạn thảo, tổ chức để các tầng lớp nhân dân đóng góp ý kiến. Trong giai đoạn này thường có các quy trình về nội dung những vấn đề lấy ý kiến đóng góp của nhân dân, thời gian lấy ý kiến, việc tiếp thu và phản hồi ý kiến của cơ quan soạn thảo.
– Giai đoạn thứ ba: Là giai đoạn thông qua và công bố Hiến pháp (Khoản 4, 5), (Điều 19, Luật Tổ chức Quốc hội).
Quy trình lập hiến có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động lập hiến. Một bản hiến pháp được xây dựng theo một quy trình, công nghệ dân chủ, khoa học, hoàn hảo các bước, các thủ tục quy định chặt chẽ, logíc thì chắc chắn sẽ cho ra đời một sản phẩm là hiến pháp có chất lượng tốt.