Tôi và người yêu tôi đã yêu nhau 3 năm và đều có nguyện vọng kết hôn. Hiện tại, người yêu tôi đang chấp hành hình phạt tù và phải chấp hành thêm 5 năm nữa. Như vậy, chúng tôi phải làm thế nào để có thể kết hôn với nhau?

Hỏi: Tôi và người yêu tôi đã yêu nhau 3 năm và đều có nguyện vọng kết hôn. Hiện tại, người yêu tôi đang chấp hành hình phạt tù và phải chấp hành thêm 5 năm nữa. Như vậy, chúng tôi phải làm thế nào để có thể kết hôn với nhau?

Đáp: Điều kiện kết hôn:
Theo Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về điều kiện kết hôn như sau:
“1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:
a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;
b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;
c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;
d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.
2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính”.
Pháp luật cấm các hành vi kết hôn tại khoản ,2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 cụ thể như sau:
Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
Yêu sách của cải trong kết hôn;
Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;
Thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính thai nhi, sinh sản vô tính;
Bạo lực gia đình;
Lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi khác nhằm mục đích trục lợi.
Trước hết, bạn và người yêu bạn cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện kết hôn nêu trên và không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo pháp luật Hôn nhân và gia đình quy định.
Quyền kết hôn của người đang chấp hành án phạt tù:
Theo Điều 44, Bộ luật Hình sự 2015 quy định công dân Việt Nam bị kết án phạt tù về tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm khác trong những trường hợp do Bộ luật này quy định, thì bị tước một hoặc một số quyền công dân sau đây:
“a) Quyền ứng cử đại biểu cơ quan quyền lực Nhà nước;
b) Quyền làm việc trong các cơ quan nhà nước và quyền phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân.”
Thời hạn tước một số quyền công dân là từ 01 năm đến 05 năm, kể từ ngày chấp hành xong hình phạt tù hoặc kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật trong trường hợp người bị kết án được hưởng án treo.
Như vậy, căn cứ vào các quy định trên cho thấy, người đang chấp hành hình phạt tù không bị pháp luật tước đi quyền kết hôn. Do đó, người yêu bạn vẫn có quyền kết hôn.
Thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn khi đang chấp hành án phạt tù:
Như đã phân tích, người yêu bạn có quyền kết hôn như người bình thường và nếu hai bạn đều đáp ứng đầy đủ các điều kiện kết hôn thì hoàn toàn có thể đăng ký kết hôn. Tuy nhiên, liên quan đến thủ tục đăng ký kết hôn, tại khoản 1, Điều 18 Luật Hộ tịch năm 2014 quy định:
“Hai bên nam, nữ nộp tờ khai đăng ký kết hôn theo mẫu quy định cho cơ quan đăng ký hộ tịch và cùng có mặt khi đăng ký kết hôn.”.
Với quy định này thì việc cả hai bên nam nữ cùng có mặt khi làm thủ tục đăng ký kết hôn là yêu cầu bắt buộc. Nhưng, đối với người đang chấp hành hình phạt tù thì việc phải cùng có mặt với bạn tại UBND cấp xã để làm thủ tục đăng ký kết hôn là rất khó thực hiện.
Mặt khác, hiện nay chưa có quy định nào cho phép trích xuất người đang chấp hành hình phạt tù ra ngoài để làm thủ tục đăng ký kết hôn. Do đó, khả năng người đang chấp hành hình phạt tù có mặt với người yêu để làm thủ tục đăng ký kết hôn là rất thấp.
Mặc dù luật không tước quyền kết hôn của những người đang chấp hành hình phạt tù nhưng họ đang chịu sự quản lý ràng buộc của Nhà nước đồng thời những quy định bắt buộc về thủ tục đăng ký kết hôn đã vô hình chung làm hạn chế quyền đăng ký kết hôn của họ. Chính vì vậy, trên thực tế rất khó để thực hiện.